Το «σύμπτωμα» της Άμφισσας - Major

Το «σύμπτωμα» της Άμφισσας

Το «σύμπτωμα» της Άμφισσας

Ο Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι, Ρόμπερτ Ροάνσι (1921-2000), το είχε πει καλύτερα απ’ όλους: «Στο μεσαίωνα οι άνθρωποι ήταν τουρίστες λόγω της θρησκείας τους, ενώ τώρα είναι τουρίστες επειδή ο τουρισμός είναι η θρησκεία τους». Ο τουρισμός και το ταξίδι συνδέονται άρρηκτα με την οικονομία του θεάματος και με τις πρακτικές θεσμοθετημένης συμπεριφοράς, που περιλαμβάνουν τα αξιοθέατα, τις αναμνηστικές φωτογραφίες, τα ερασιτεχνικά βίντεο, την αγορά σουβενίρ. Όλα αυτά, υπό την σκέπη μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας που σαρώνει με τον ίδιο τρόπο το Κολοσσαίο, την Ντίσνεϊλαντ, το Μπιγκ Μπεν, ή το Νταχάου.

Με αυτό το σκεπτικό οργανώθηκε και παρουσιάζεται μέχρι τις 22 Οκτωβρίου, μια ομαδική έκθεση καλλιτεχνών στην Άμφισσα. Δεν είναι η πρώτη φορά, άλλωστε, που συμβαίνει αυτό στην πόλη. Στο εντυπωσιακά αναπλασμένο κτήριο του παλαιού νοσοκομείου, με όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές ενός χώρου πολλαπλών εκδηλώσεων, παρουσιάζεται η 8η κατά σειρά έκδοση της πολιτιστικής πλατφόρμας «The symptom project», με καλλιτεχνικούς διευθυντές τους Αποστόλη Αρτινό και Κώστα Χριστόπουλο.

Το «σύμπτωμα» συνεργάζεται με καλλιτέχνες, θεωρητικούς και λογοτέχνες, αποτελώντας ένα πειραματικό φόρουμ με εκθεσιακές δραστηριότητες, στρογγυλά τραπέζια και παραγωγές κειμένων. Εφέτος, επιλέχθηκε ως θέμα της έκθεσης ο τουρισμός, με επιμελήτριες τις Ελπίδα Καραμπά και Γλυκερία Σταθοπούλου. Οι 14 καλλιτέχνες που συμμετέχουν είναι: Μιχάλης Αδάμης, Νίκος Αρβανίτης, Ινώ Βαρβαρίτη και Γιάννης Δελαγραμμάτικας, Εύα Γιαννακοπούλου, Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Γιώτα Ιωαννίδου, Νίκος Καναρέλης, Απόστολος Καραστεργίου, Ζήσης Κοτιώνης, Πάνος Κούρος, Μαρία Λώλου και Skafte Aymo-Boot, Νατάσα Μπιζά, Ραλλού Παναγιώτου, Ευθύμης Θέου και Ηλέκτρα Αγγελοπούλου, Πάνος Σκλαβενίτης, Κωνσταντίνος Χατζηνικολάου, KavecS, Aysenur Babuna και οι Αρχιτέκτονες της Φάλαινας.

«Με την ευκαιρία της έκθεσης», σημειώνουν οι δύο επιμελήτριες στο κείμενό τους, «καλέσαμε στην Άμφισσα καλλιτέχνες να δουλέψουν πάνω στο θέμα του τουρισμού, θέτοντας φανερά και λανθάνοντα ζητήματα που συνδέονται με την ιδέα και την ιστορία του τουρισμού ως μέρους μιας ευρύτερης βιομηχανίας, της πολιτικής και της οικονομίας, που επεκτείνονται σε ζητήματα του τοπικού και του παγκόσμιου, σε ζητήματα ταυτότητας, κοινωνικών ρόλων, αναπαραστάσεων και φυσικών ή νοητικών κατασκευών».

Οι καλλιτέχνες προσέγγισαν το θέμα μέσα από ποικίλα πρίσματα και τεχνοτροπίες: ζωγραφική, βίντεο, φωτογραφίες, κατασκευές, εγκαταστάσεις. Ο Μιχάλης Αδάμης δημιούργησε μια σειρά από τουριστικά κολλάζ σε 330 τοπογραφικές καρτ ποστάλ, συνενώνοντας ετερόκλητα μνημεία και αξιοθέατα από όλο τον κόσμο. Από την δική του πλευρά, ο Νίκος Αρβανίτης αξιοποίησε τις ηχογραφημένες μαρτυρίες από ταξίδια ενός προσώπου του οικείου περιβάλλοντός του, δημιουργώντας 15 ακουαρέλες μικρών διαστάσεων που λειτουργούν ως διαμεσολαβημένες ταξιδιωτικές αναμνήσεις.

«Το θέμα με τον τουρισμό είναι ότι η πραγματικότητα ενός τόπου είναι αρκετά διαφορετική από τη μυθολογία του», έχει πει ο διάσημος Βρετανός φωτογράφος, Μάρτιν Παρ. Σε ένα πρότζεκτ που βρίσκεται ακόμα υπό εξέλιξη, η Ινώ Βαρβαρίτη και ο Γιάννης Δελαγραμμάτικας παράγουν ένα νοερό αλέ-ρετούρ συγκεντρώνοντας σουβενίρ από υπαίθριες αγορές του Βερολίνου: απομιμήσεις αγαλμάτων, αντίγραφα αγγείων, καρτ ποστάλ κ.λπ., από ταξίδια Γερμανών τουριστών στην Ελλάδα. Ευτελή αναμνηστικά που θέτουν κάποια καίρια ερωτήματα: πόσο εξωτικοποιούν και ρομαντικοποιούν την εικόνα του τόπου και των αρχαιοτήτων, αλλά και πόσο συμβάλλουν στην προώθηση του τουρισμού και στην κατασκευή «ελληνικότητας»;

Μια άλλη, αναπάντεχη κατασκευή ελληνικότητας, ανακάλυψε τυχαία η Νατάσα Μπαζά. Αφορμή για το έργο της στάθηκε ένα έγγραφο πιστοποίησης της βράβευσης με χρυσό μετάλλιο ενός αγροτικού συνεταιρισμού της Πάρου για παραγωγή φύλλων καπνού, στην Διεθνή Έκθεση του Σαν Φρανσίσκο το 1915. Κάνοντας έρευνα σε αρχεία και ιστορικές μαρτυρίες, ανακάλυψε ότι το ελληνικό περίπτερο στην έκθεση προοριζόταν αρχικά για την Γερμανία. Η συμμετοχή της, όμως, στον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο ακύρωσε τη συμμετοχή και η Ελλάδα έσπευσε να καταλάβει την κενή θέση, δωροδοκώντας τους υπευθύνους με μια εντυπωσιακή συλλογή εκμαγείων αρχαίων αγαλμάτων. Μια σειρά φωτογραφιών που προέκυψαν από την έρευνα της καλλιτέχνιδος, πιστοποιούν την μετατροπή της πρόσοψης του περιπτέρου από jugendstil σε νεοκλασικό.

Σε μια άλλη αίθουσα, το ταξίδι στο παρελθόν σε αναζήτηση της καλλιτεχνικής έμπνευσης, οδήγησε σε βάθος αιώνων. Ο Ζήσης Κοτιώνης αξιοποίησε την εμπειρία διαμονής του στον αρχαιολογικό χώρο του Νεολιθικού οικισμού Διμηνίου, φωτογραφίζοντας διάφορα ευρήματα. Οι φωτογραφίες αυτές συνεκτίθενται και αντιπαραβάλλονται με διάφορα emoticons, που αποτελούν σύγχρονα κωδικά σημαίνοντα ενός δεδομένου συναισθήματος για κάθε εύρημα. Αντίθετα, ο Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος αντλεί την έμπνευση (και τα υλικά κατασκευής του έργου του) από κλινοσκεπάσματα και πετσέτες μιας ξενοδοχειακής μονάδας. Για την ακρίβεια, από τα υπολείμματα που αφήνουν στην πλύση τους.

Το υλικό απόρριμμα με το οποίο δούλεψε, συλλέχθηκε εξολοκλήρου από το ξενοδοχείο Αχίλλειον της Ομόνοιας, μεταξύ Ιουνίου – Σεπτεμβρίου 2017, σε περίοδο «High Season». Οι πολλαπλές πλύσεις σε καθημερινή βάση της ιματιοθήκης, έχουν ως αποτέλεσμα να προκύπτει κάθε φορά μια ποσότητα χνουδιού, που προσκολλάται στο φίλτρο του στεγνωτηρίου. Το υλικό αυτό, μέσω της τεχνικής πλέξης felting-τσόχας, μεταμορφώθηκε σε μάλλινο υφαντό και με τη νέα υλική υπόσταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σκίαστρο. «Στον ίσκιο του DNA» ονομάζει ο καλλιτέχνης το έργο, μετά λόγου γνώσεως. Οι βαμβακερές και συνθετικές μικροΐνες του πρωτογενούς υλικού, αναπόφευκτα συγκρατούν DNA από χιλιάδες χρήστες-τουρίστες.

(photos: Άρης Μαλανδράκης)

Share This